Obszar gminy Czarny Dunajec pod względem administracyjnym znajduje się w południowej części województwa małopolskiego, w powiecie nowotarskim. Jest jedną z większych samorządowych jednostek administracyjnych województwa małopolskiego. Graniczy od zachodu, północy i wschodu z innymi gminami powiatu nowotarskiego (Jabłonka, Raba Wyżna, Nowy Targ, Szaflary), natomiast od południa z gminami powiatu tatrzańskiego (Biały Dunajec, Poronin, Kościelisko).

Gmina Czarny Dunajec jest gminą wiejską, podzieloną na 15 następujących sołectw, a to:

• Chochołów (12,8 km²),
• Ciche (26,5 km²),
• Czarny Dunajec (37,8 km²),
• Czerwienne (10,8 km²),
• Dział (5,1 km²),
• Koniówka (4,2 km²),
• Odrowąż (12,2 km²),
• Piekielnik (30,3 km²),
• Pieniążkowice (8,6 km²),
• Podczerwone (8,6 km²),
• Podszkle (13,1 km²),
• Ratułów (15,3 km²),
• Stare Bystre (21,1 km²),
• Wroblówka (5,7 km²),
• Załuczne (5,2 km²)

Gmina Czarny Dunajec zajmuje tzw. powierzchnię ewidencyjną około 217,2 km², a geodezyjną 238,3 km². Jest to obszar wydłużony południkowo, przy czym południowa i środkowa jego część znajduje się w obrębie tzw. Centralnych Karpat Zachodnich, natomiast północna należy do tzw. Zewnętrznych Karpat Zachodnich. Wymienione jednostki terytorialne, będące rozległymi podprowincjami karpackimi, wyraźnie różnią się od siebie pod względem cech środowiska przyrodniczego, a granica między nimi biegnie na omawianym obszarze równoleżnikowymi dolinami Piekielnika Orawskiego (dopływu Czarnej Orawy) oraz Piekielnika (dopływu Czarnego Dunajca).

Na terenie gminy, w granicach Centralnych Karpat Zachodnich wyróżnia się mniejsze regiony geograficzne. Są to: Pogórze Gubałowskie, Kotlina Orawska oraz Kotlina Nowotarska. Z kolei Zewnętrzne Karpaty Zachodnie reprezentują wzniesienia Beskidu Orawsko-Podhalańskiego. Warto również nadmienić, że teren zajmowany przez gminę Czarny Dunajec jest położony na pograniczu dwóch krain historyczno-etnograficznych – Orawy (na zachodzie) i Podhala (na wschodzie), gdzie do dnia dzisiejszego wzajemnie przenikają się pewne odmienności kulturowe.

Tereny zajmowane przez gminę Czarny Dunajec znajdują się w dorzeczu Dunajca prowadzącego wody do Wisły i Morza Bałtyckiego oraz w dorzeczu Orawy, której system hydrograficzny należy do zlewiska Morza Czarnego. Stąd też w obrębie gminy przebiega europejski (bałtycko-czarnomorski) dział wodny. Biegnie on w przybliżeniu południkowo od góry Żeleźnica w Beskidzie Orawsko-Podhalańskim (na północy) do granicy państwa w okolicach wsi Chochołów (na południu) – pomiędzy miejscowościami Piekielnik i Załuczne oraz przez torfowisko Baligówka. Dział ten ma charakter niepewny ze względu na obecność w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej licznych rowów melioracyjnych zmieniających lokalnie kierunki odwodnienia. Powstanie owego systemu melioracyjnego było związane z eksploatacją występujących tu torfowisk.

W orografii terenu gminy Czarny Dunajec zaznaczają się wyraźnie trzy jednostki geomorfologiczne związane z regionami geograficznymi. Najniżej (około 650-700 m n.p.m.) rozciąga się Kotlina Orawsko-Nowotarska o stosunkowo wyrównanej powierzchni, wypełniona kompleksem utworów neogenu reprezentowanych przez iły, muły, kredę jeziorną, wkładki węgla brunatnego, żwiry, piaski, zlepieńce. Utwory te są przykryte osadami czwartorzędowymi – zwietrzelinowymi, aluwialnymi, lodowcowo-rzecznymi (w formie stożków napływowych) i organogenicznymi. Kotlina jest obszarem wgiętym (nieckowatym) pomiędzy sfałdowanym Beskidem Orawsko-Podhalańskim na północy i podniesionym tektonicznie Pogórzem Gubałowskim na południu. W granicach gminy kulminacje wzniesień beskidzkich (zbudowanych z fliszu magurskiego) sięgają przeszło 900 m n.p.m., natomiast wzniesień Pogórza Gubałowskiego (zbudowanych z fliszu podhalańskiego) przekraczają 1000 m n.p.m. Oba wyniesione regiony charakteryzuje rzeźba erozyjno-denudacyjna, przy czym główne doliny są dość szerokie z zaznaczonymi poziomami terasowymi.

Warunki klimatyczne gminy Czarny Dunajec są przestrzennie zróżnicowane, pomimo niewielkiego jej obszaru, należącego w całości do karpackiego regionu klimatycznego. Są one determinowane ukształtowaniem powierzchni i wzniesieniem terenu. Występują tu charakterystyczne dla obszarów górskich piętra klimatyczne. Zarówno dla Beskidu Orawsko-Podhalańskiego jak i Pogórza Gubałowskiego charakterystyczne jest piętro umiarkowanie chłodne ze średnią roczną temperaturą powietrza od +4 do +6°C. Kotlina Orawsko-Nowotarska, pomimo położenia w hipsometrycznej strefie piętra umiarkowanego ciepłego, wyróżnia się indywidualnymi cechami klimatu – tzw. odmianą klimatu dolin i kotlin. W okresie zimowym podczas barycznej sytuacji wyżowej w kotlinie tworzy się często zastoisko zimnego powietrza z możliwymi zamgleniami, co skutkuje inwersją temperatury (wzrost temperatury wraz ze wzrostem wysokości n.p.m.). Z kolei latem kotlina jest cieplejsza i suchsza od otaczających wzniesień. W obrębie gminy można zatem spodziewać się okresowego występowania wyraźnie zróżnicowanych warunków pogodowych. Watro dodać, że Kotlina Orawsko-Nowotarska otrzymuje rocznie poniżej 800 mm opadów. Ich sumy wyraźnie wzrastają na okalających ją grzbietach, osiągając na najwyższych szczytach Tatr ponad 1800 mm. Ilości te przesądzają o wodorodnym znaczeniu omawianego obszaru, co w połączeniu z występującymi tu torfowiskami wysokimi stanowi dodatkowy czynnik wyraźnie poprawiający ich retencyjność.

Źródło: fragment z dokumentu "Plan gospodarki odpadami dla Gminy Czarny Dunajec" wykonawca: Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach Małopolski Ośrodek Badawczy w Krakowie

Załącznik	Data	Rozmiar
Folder Gminy Czarny Dunajec (mapy, historia, zabytki)	2007.03.02	7.18 MB